Show simple item record

Characterization of organochlorine compoundsin soil and street dust of Novi Sad - profile andhealth risk assessment

dc.contributor.advisorŠkrbić, Biljana
dc.contributor.otherPodunavac-Kuzmanović, Sanja
dc.contributor.otherŠkrbić, Biljana
dc.contributor.otherVujić, Goran
dc.creatorMarinković, Vesna
dc.date.accessioned2020-07-06T15:36:04Z
dc.date.available2020-02-14T15:36:04Z
dc.date.available2020-07-03T13:55:40Z
dc.date.issued2020-02-07
dc.identifier.urihttp://nardus.mpn.gov.rs/handle/123456789/11873
dc.identifier.urihttps://www.cris.uns.ac.rs/DownloadFileServlet/Disertacija15732139890510.pdf?controlNumber=(BISIS)112323&fileName=15732139890510.pdf&id=14191&source=NaRDuS&language=srsr
dc.identifier.urihttps://www.cris.uns.ac.rs/record.jsf?recordId=112323&source=NaRDuS&language=srsr
dc.identifier.urihttps://www.cris.uns.ac.rs/DownloadFileServlet/IzvestajKomisije157321400461399.pdf?controlNumber=(BISIS)112323&fileName=157321400461399.pdf&id=14192&source=NaRDuS&language=srsr
dc.description.abstractU okviru disertacije izvršena je procena stanja zemljišta i prvi put ulične prašine ispitivanjem sadržaja organohlornih jedinjenja, kao što su polihlorovani bifenili (PCB) i organohlorni pesticidi (OCP) u različitim delovima grada (školska dvorišta, stambena, industrijska i rekreativna zona) Novog Sada radi uvida u trenutno i sezonsko stanje zagađenosti životne sredine i određivanja stepena rizika po zdravlje ljudi. Specifični ciljevi doktorske disertacije su: razvoj metode ubrzane ekstrakcije pod povišenim pritiskom i na povišenoj temperaturi za jednostepenu ekstrakciju i prečišćavanje ekstrakta radi gasnohromatografske analize prisustva PCB-a i OCP-a u uzorcima zemljišta i ulične prašine. Ovakva metoda smanjuje vreme dobijanja pouzdanih rezultata analize velikog broja uzoraka, uštedu korišćenih rastvarača i zaštitu životne i radne sredine; unutrašnja „in-house“ provera kvaliteta i pouzdanost razvijene metode; analiza uzoraka zemljišta i ulične prašine u različitim delovima grada Novog Sada, radi dobijanja podataka o koncentraciji i profilu šest indikatorskih PCB-a i 18 OCP-a, njihovoj korelaciji, prostornoj i vremenskoj raspodeli. procena rizika po zdravlje ljudi, naročito dece slučajnim unošenjem čestica prašine i zemljišta i poređenje sa relevantnim podacima iz sveta, kao i odgovarajućim propisima; upotreba geografskog informacionog sistema ArcGIS 10.1 softvera radi predstavljanja rezultata o prostornoj i sezonskoj raspodeli PCB-a i OCP-a u zemljištu i uličnoj prašini i primena multivarijacione analize (analize glavnih komponenti i analize grupisanja) radi ispitivanja povezanosti između sadržaja PCB-a i OCP-a sa fizičko-hemijskim osobinama zemljišta i ulične prašine, radi razumevanja porekla ovih jedinjenja u ispitivanim matriksima. Dobijeni rezultati predstavljaju prve podatke, koji se odnose na matriks "prašina" kao indikator mogućeg zagađenja životne sredine organohlornim jedinjenjima u različitim delovima grada Novog Sada, Republike Srbije i zapadnog Balkana. Dodatno, ovo su prvi rezultati koji daju prikaz prisustva zagađujućih jedinjenja istovremeno u oba matriksa, zemljištu i uličnoj prašini, njihovoj korelaciji, prostornoj i vremenskoj raspodeli i to na lokacijama različitih namena uključujući i lokacije okupljanja najmlađih. Takođe, ovo su prvi podaci o rizicima koja organohlorna zagađujuća jedinjenja prisutna u određenim koncentracijama u ispitivanim uzorcima na prostoru Srbije i u regionu zapadnog Balkana mogu da imaju po zdravlje stanovništva. Isto tako, ovo su prvi podaci na međunarodnom nivou gde je matriks prašina korišćen za procenu rizika na osnovu određenih koncentracija organohlornih jedinjenja u analiziranim uzorcima.  sr
dc.description.abstractThe presence of organochlorine compounds, such as polychlorinated biphenyls (PCBs) and organochlorine pesticides (OCPs) were investigated in soil and street dust samples in Novi Sad. Sixty surface soil samples and street dust samples were collected during both winter and summer season, from different types of locations: schools, recreational areas, residential and industrial zones. The specific objectives of the dissertation were: • development of a rapid, automatic method for simultaneous extraction and clean up of PCBs and OCPs in soil and street dust samples using accelerated solvent extraction (ASE) for gas chromatographic analysis. This method saves analyst’s time, minimizes the consumption of organic solvents and reduces their vapors into the workspace; • internal "in-house" quality control of the developed method; • to determine spatial and seasonal variation of 6 indicator polychlorinated biphenyls (PCBs) and 18 organochlorine pesticides (OCPs) in urban soils of Novi Sad, Serbia. • to estimate the total lifetime carcinogenic risks (TLCR) and total noncarcinogenic hazard quotient (TnHQ for children) for PCBs and OCPs covering the exposure routes of ingestion of soil, inhalation of volatiles and particulates emitted from soil/street dust and dermal contact with soil/street dust and comparison with relevant worldwide data, as well as relevant regulations; • use of the ArcGIS 10.1 Geographic Information System software to present results of the spatial and seasonal distribution of PCBs and OCPs in soil and street dust, and • application of multivariate analysis (principal component analysis and cluster analysis) to investigate the correlation of PCBs and OCPs levels with the physicochemical properties of soil and street dust, to determine the source of these compounds in the investigated samples. The results obtained are the first reliable information on the cancer risks assessment in Serbia and the whole Western Balkan region, bridging the gap between the existing PCBs and OCPs monitoring studies and the lack of data on the risks posed by the unintentional exposure to PCBs and OCPs present in soil. Also, this is the first study dealing with the PCBs and OCPs in street dust from Novi Sad, Serbia, taken during winter and summer.en
dc.languagesr (cyrillic script)
dc.publisherУниверзитет у Новом Саду, Технолошки факултетsr
dc.relationinfo:eu-repo/grantAgreement/MESTD/Basic Research (BR or ON)/172050/RS//
dc.rightsopenAccessen
dc.sourceУниверзитет у Новом Садуsr
dc.subjectpolihlorovani bifenilisr
dc.subjectpolychlorinated biphenylsen
dc.subjectorganochlorinepesticidesen
dc.subjectprincipal component analysisen
dc.subjectorganohlorni pesticidisr
dc.subjectanaliza glavnih komponentisr
dc.subjectanaliza grupisanjasr
dc.subjectgeografski informacioni sistemsr
dc.subjectclusteranalysisen
dc.subjectgeographic information systemen
dc.titleKarakterizacija organohlornih jedinjenja u zemljištu i uličnoj prašini na području grada Novog Sada – profil i procena rizika po zdravljesr
dc.title.alternativeCharacterization of organochlorine compoundsin soil and street dust of Novi Sad - profile andhealth risk assessmenten
dc.typedoctoralThesissr
dc.rights.licenseBY-NC-ND
dc.identifier.fulltexthttp://nardus.mpn.gov.rs/bitstream/id/40663/IzvestajKomisije.pdf
dc.identifier.fulltexthttp://nardus.mpn.gov.rs/bitstream/id/40662/Disertacija.pdf


Files in this item

Thumbnail
Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record