Приказ основних података о дисертацији

Voltammetric methods based on simple and contemporary electrodes/sensors for the determination of selected analytes of pharmacological significance

dc.contributor.advisorGužvanj, Valerija
dc.contributor.otherAbramović, Biljana
dc.contributor.otherGužvanj, Valerija
dc.contributor.otherČanadi, Janoš
dc.contributor.otherĐorđević, Aleksandar
dc.contributor.otherPetrović, Slobodan
dc.contributor.otherSkrzypek, Sławomira
dc.creatorVajdle, Olga
dc.date.accessioned2018-01-12T13:44:50Z
dc.date.available2018-01-12T13:44:50Z
dc.date.issued2017-11-08
dc.identifier.urihttps://www.cris.uns.ac.rs/DownloadFileServlet/Disertacija150295925813535.pdf?controlNumber=(BISIS)104941&fileName=150295925813535.pdf&id=10401&source=NaRDuS&language=srsr
dc.identifier.urihttps://www.cris.uns.ac.rs/record.jsf?recordId=104941&source=NaRDuS&language=srsr
dc.identifier.urihttps://www.cris.uns.ac.rs/DownloadFileServlet/IzvestajKomisije150295928433835.pdf?controlNumber=(BISIS)104941&fileName=150295928433835.pdf&id=10402&source=NaRDuS&language=srsr
dc.identifier.uri/DownloadFileServlet/IzvestajKomisije150295928433835.pdf?controlNumber=(BISIS)104941&fileName=150295928433835.pdf&id=10402
dc.identifier.urihttp://nardus.mpn.gov.rs/123456789/9102
dc.description.abstractDanas, u raznim analitičkim laboratorijama postoji veći broj analitičkih protokola, zasnovanih bilo na izuzetno sofisticiranim ili jednostavnijim tehnikama, koji služe za određivanje različitih ciljnih analita od farmakološkog značaja. Među tim grupama ciljnih analita pripadaju i antibiotici koji predstavljaju veliko otkriće u oblasti medicine i zahvaljujući njima spašeno je više od sedam miliona života, ali pored navedenih koristi, antibiotici mogu da izazovu  veliki broj neželjenih efekata i žučne kiseline zajedno sa svojim derivatima, koji su fiziološki deterdženti, mogu biti citotoksične za organizam ako se njihova koncentracija ne kontroliše. U ovoj doktorskoj disertaciji prikazan je razvoj analitičkih metoda pre svega voltametrijskihmetoda u kombinaciji sa jednostavnim i savremenim elektrodama/senzorima za određivanje  odabranih analita kao što je antraciklični antibiotik doksorubicin (DOX), makrolidni antibiotici eritromicin-etilsukcinata (EES), azitromicina (AZI), klaritromicina (CLA) i roksitromicina  (ROX) i 3-dehidro-deoksiholne kiseline. Voltametrijska karakterizacija i određivanje gore navedenih antibiotika primenom obnovljive srebro-amalgam film elektrode (Hg(Ag)FE)rađena je direktnom katodnom  voltametrijom sa pravougaonim talasima (SWV) i visoko osetljivom adsorptivnom voltametrijom sa pravougaonim talasima (SW-AdSV) u Briton-Robinson puferu, kao pomoćnom elektrolitu, obuhvatajući širok opseg pH vrednosti. Odgovor DOX-a primenom  Hg(Ag)FE praćen je u intervalu potencijala od -0,20 do -0,80 V.  Za analizu tragova, optimizacija metode ukazuje da su optimalni parametri za analitički pik na potencijalu (Ep ) -0,57 V u odnosu na zasićenu kalomelovu elektrodu (ZKE): pH 6,0, potencijal  akumulacije -0,20 V i vreme  akumulacije 140 s. U model rastvoru, DOX je određivan u koncentracionom opsegu 4,99-59,64  ng mL-1. Razvijena SW-AdSV metoda je primenjena za određivanje DOX-a u obogaćenom uzorku humanog urina. Niža koncentracija DOX-a 9,89ng mL-1 u voltametrijskoj  ćeliji je određivana sa relativnom standardnom devijacijom (RSD) manjom od 6,0%. Što se ispitivanih makrolida tiče oni su pokazali redukcione signale u dalekoj negativnoj oblasti potencijala. Ispitivanja direktnom katodnom SWV rađena su u opsegu potencijala od -0,75 V do -2,00 V u odnosu na ZKE, pri čemu su dobijena jedan ili dva redukciona pika u opsegu potencijala od -1,5 V do -1,9 V. Oblik i intenzitet signala zavisi od primenjene pH vrednosti u širokoj pH oblasti. Za analitičke svrhe, radi razvoja direktne katodne SWV i adsorptivne inverzne/striping SWV metode, pogodnim su se pokazale neutralna i slabo alkalna sredina tj. pH 7,0 sa  Ep na -1,67 V u odnosu na ZKE za ROX i EES i pH 7,2 sa Ep na -1,85 V u odnosu na ZKE za AZI i pH 7,4 sa Ep na -1,64 V u odnosu na ZKE za CLA. Na osnovu snimljenih cikličnih voltamograma na  optimalnim pH vrednostima, može se predložiti adsorptivno-kontrolisan kinetički proces na elektrodi u slučaju sva  četiri ispitivana jedinjenja. Takođe,  1H NMR merenja uz potiskivanje  signala vode u pH oblasti između pH 6,0 i 10,5 ukazuju na to da su makrolidni molekuli pri optimalnim analitičkim uslovima predominantno u protonovanoj formi preko tercijerne amino grupe što potpomaže, u sva  četiri slučaja, njihovu adsorpciju na odgovarajuće polarizovanoj Hg(Ag)FE. Optimizovane direktne katodne SWV metode  pokazuju dobru linearnost u koncentracionom opsegu 4,81-23,3  µg mL-1 , 4,53-29,8  µg mL-1 , 1,96-28,6  µg mL-1 i 1,48-25,9 µg mL-1 za AZI, EES, CLA odnosno ROX. Razvijene SW-AdSV metode rezultiraju u linearnom odgovoru pri nižim koncentracionim intervalima 1,0-2,46 µg mL-1 ,  0,69-2,44  µg mL-1, 0,05-0,99 µg mL-1 i 0,10-0,99  µg mL-1 , za AZI, EES, CLA i ROX. RSD za sve razvijene metode nije veća od 1,5% izuzev SWV metode u slučaju AZI-a gde je 4,5%. Direktna katodna SWV metoda  je uspešno primenjena za određivanje EES-a u farmaceutskom proizvodu Eritromicin® dok SW-AdSV metoda je primenjena u slučaju određivanja EES-a u obogaćenom uzorku humanog urina i za određivanje ROX-a u farmaceutskom proizvodu Runac® . U svim pomenutim slučajevima, primenjena je metoda standardnog dodatka. Pouzdanost i tačnost elaboriranih procedura u slučaju određivanja EES-a u model sistemu i  farmaceutskom proizvodu Eritromicin® su potvrđena poređenjem sa rezultatima dobijenim primenom HPLC-DAD metode. Nakon preliminarnih studija 3-dehidro-deoksiholne  kiseline/3-dehidro-deoksiholata primenom elektrode od staklastog ugljenika (GCE), gde je uočeno da ne dolazi do formiranja redukcionog signala u Briton-Robinson puferu između pH 5,0 i 11,8 primenom direktne katodne SWV, bizmut-film je izdvojen  ex situ na površini iste elektrode od staklastog ugljenika (BiF-GCE) iz uobičajeno korišćenog rastvora za elektrodepoziciju (0,02 mol L-1 Bi(NO3)3, 1,0 mol L-1 HCl i 0,5 mol L-1 KBr) i tako pripremljena elektroda je primenjena za karakterizaciju i određivanje pomenutog jedinjenja u alkalnoj sredini. Redukcioni signal ispitivanog analita od analitičkog značaja je uočen jedino primenom BiF-GCE u Briton-Robinson puferusa pH vrednostima između 9,5 i 11,8 u režimu adsorptivne inverzne/stripingvoltametrije sa pravougaonim talasima, dok u slučaju direktnih katodnih SWV eksperimentalnih uslova uočen je slab redukcioni pik sa niskom strujom maksimuma pika. Optimizovani eksperimentalni uslovi za određivanje 3-dehidro-deoksiholata obuhvataju odgovarajuće kondicioniranje elektrode uključujući kondicioniranje  ex situ pripremljene BiF-GCE u Briton-Robinson pomoćnom elektrolitu pH 11,8 do stabilizacije struje bazne linije elektrohemijskim cikliranjem potencijala radne elektrode u potencijalskom opsegu između -1,00 i -2,00 V u odnosu na ZKE (blizu 15 puta) i primenu dva ključna parametara adsorptivne voltametrije sa pravougaonim talasima: vreme akumulacije od 30 s i potencijal akumulacije  -1,00 V u odnosu na ZKE. Zbog relativne asimetričnosti dobijenih redukcionih signala ispitivanog analita sa  Ep na -1,35 V u odnosu na ZKE, što je takođe prisutno i u slučaju primene SW-AdSV, određivanje ispitivanog analita je zasnovano na linearnoj zavisnosti između površine pika redukcionog signala  spitivanog analita i njegove odgovarajuće koncentracije i postignuta granica detekcije je 1,43 µg mL-1 sa dva linearna opsega kalibracione krive od 4,76 µg mL-1 do 13,0 µg mL-1 i od 13,0 µg mL-1 do 23,1 µg mL-1 za razvoj analitičke metode. RSD metode je 3,22%. Dodatni eksperimenti, elektroliza ispitivanog analita na potencijalu -1,55 V (blizu maksimuma pika ciljnog analita) u odnosu na ZKE su rađeni primenom GCE u obliku ploče (površina 33,52 cm 2 ) modifikovane sa  ex situ pripremljenim bizmut-filmom. Rastvor od interesa uzorkovan je na početku eksperimenta, nakon 2,5 h i nakon 4,5 h tretmana. Ovakvi uzorci su analizirani primenom 1H NMR merenja uz potiskivanje signala vode u puferskom rastvoru pH 11,8. Može se pretpostaviti da tokom elektrolize 3-dehidro-deoksiholata dolazi do redukcije keto grupe prisutne u strukturi ispitivanog analita. Na osnovu literaturnih podataka da neki od ciljnihmakrolidnih antibiotika kao što je npr. azitromicin pokazuju oksidativno ponašanje na elektrodi od ugljenične paste i elektrodi od zlata deteljna karakterizacija i određivanje  četiri makrolidna antibiotika rađena je primenom  asične elektrode od ugljenične paste (CPE) koja se sastoji samo od grafitnog praha i parafinskog ulja sa optimizovanih direktnih anodnih SWV metoda. U slučaju EES-a i AZI-a diferencijalna pulsna voltametrija (DPV) je testirana za iste svrhe. Ključni  parametar u slučaju razvoja analitičkih voltametrijskih metoda je odabir pH vrednosti pomoćnog elektrolita gde je oblik/simetričnost i intenzitet oskidacionog pika glavni kriterijum prilikom odabira. Kao odgovarajuće pH vrednosti za voltametrijsko određivanje EES-a primenom SWV metode odabrana je pH 8,0 sa Ep na 0,83 V u odnosu na ZKE, dok u slučaju DPV metode pH 12,0 sa  Ep na 0,55 V u odnosu na ZKE je bila najpogodnija za analitičke svrhe. Za određivanje AZI-a, u slučaju obe SWV i DPV metode pH 7,0 se pokazala najpogodnijom sa Ep analitičkog signala na 0,85 V odnosno 0,80 V u odnosu na ZKE, dok u slučaju CLA i ROX koji su ispitivani samo primenom SWV metode za analitičke svrhe pH 12,0 je bila najpogodnija sredina sa Ep analitičkog signala na 0,65 V odnosno na 0,63 V u odnosu na ZKE. Postignute granice detkcije primenom nemodifikovane CPE i direktne anodne SWV su uglavnom u submikrogramskom koncentracionom opsegu 0,17 µg mL-1 , 0,32  µg mL-1 i 0,30  µg mL-1, u slučaju EES-a, AZI-a i ROX-a i u niskom mikrogramskom koncentracionom opsegu 1,43  µg mL-1 za CLA. Razvijena SWV metoda sa jednostavnom CPE pokazala se pogodnom za određivanje ROX-a u komercijalnom proizvodu Runac® tableti. U slučaju optimizovanih DPV metoda postignute granice detekcije za EES i AZI su u niskom mikrogramskom  koncentracionom opsegu 1,03  µg mL-1 odnosno 1,53  µg  mL-1 . U želji da se postigne niža granica detekcije za AZI, DPV metoda  je testirana u kombinaciji sa  CPE radnom elektrodom površinski modifikovanom sa zlatnim nanočesticama  prečnika 10 nm (Au-CPE) i  postignuta granica detekcije je 0,95  µg mL-1 sa  Ep analitičkog signala na 0,80 V u odnosu na  ZKE. RSD metode u slučaju Au-CPE je 3,5%, dok je u slučaju nemodifikovane CPE 6,0%.  Linearnost analitičke metode zasnovane na primeni Au-CPE je dva puta šira nego u slučaju  primene nemodifikovane CPE. Na osnovu dobijenih rezultata može se zaključiti da  odgovarajuće kombinacije  optimizovanih voltametrijskih tehnika sa ekološki prihvatljivim i lako primenljivim radnim  elektrodama, kao što su Hg(Ag)FE, BiF-GCE i CPE zajedno sa Au-CPE, rezultuju razvojem  pouzdanih analitičkih metoda, kako u oksidacionim tako i u redukcionim proučavanjima, koje  često omogućuju  određivanje tragova analita od farmakološkog značaja u jednostavnim, a u nekim slučajevima i u složenim sistemima. sr
dc.description.abstractNowadays in different analytical laboratories there is the increasing number of analytical protocols, either based on highly sophisticated or simpler measurements techniques, which serving for determination of different target analytes of pharmacological importance. Among such target groups of the analyte belongs the antibiotics which present a great discovery in the field of medicine and thanks to them were saved more than seven million people but beside to the mentioned great benefits, antibiotics can cause a large number of side effects and bile acids together with their derivatives which are physiological detergents but if their concentration is not controlled they can be cytotoxic to the body. In the present doctoral dissertation the development of analytical methods, primarily analytical voltammetric methods in combination with simple and contemporary electrodes/sensors, for the determination of selected analytes as antracycline antibiotic doxorubicin (DOX), macrolide antibiotics erythromycin ethylsuccinate (EES), azithromycin (AZI), clarithromycin (CLA) and roxithromycin (ROX) and 3-dehydrodeoxycholic acid were performed. Voltammetric characterization and determination of the above mentioned antibiotics using a renewable silver-amalgam film electrode (Hg(Ag)FE) was performed by direct cathodic square-wave voltammetry (SWV) and by highly sensitive adsorptive square-wave voltammetry (SW-AdSV) in aqueous Britton-Robinson buffer solutions as supporting electrolyte covering the wider pH range. The Hg(Ag)FE response of DOX was monitored in the potential range between -0.20 and -0.80 V. For the trace level analysis the method optimization showed that the optimal conditions for the analytical peak with peak potential (Ep) at -0.57 V vs. SCE were: the pH 6.0, the accumulation potential -0.20 V, and the accumulation time 140 s. In the model solutions, DOX was determined in the concentration range of 4.99-59.64 ng mL-1. The developed SWAdSV method was applied for the determination of DOX in spiked human urine sample. The lowest concentration of DOX of 9.89 ng mL-1 in voltammetric vessel was determined with the relative standard deviation (RSD) less than 6%. As for the investigated macrolides, they showed reduction signals in fairly negative potential range. During direct cathodic SWV investigations conducted over the potential range from -0.75 V to -2.00 V vs. SCE, either one or two reduction peaks were obtained in the  potential range from -1.5 to -1.9 V. For analytical purposes concerning the development of direct cathodic SWV and adsorptive stripping SWV methods the neutral  and slightly alkaline media were suitable as pH 7.0 with Ep at -1.67 V vs.  SCE for ROX and EES and pH 7.2 and pH 7.4 with Ep at -1.85 V and -1.64 V vs. SCE for AZI and CLA, respectively. Based on the cyclic voltammograms recorded at these pH values, adsorptioncontrolled electrode kinetics process can be proposed for all four investigated compounds. The water suppressed 1H NMR measurements in the pH range between 6.0 and 10.5 indicated that the macrolide molecules at the optimal analytical conditions are predominantly in protonated form via their tertiary amino groups which supported in all four cases their adsorption on the appropriately polarized Hg(Ag)FE electrode. The optimized direct cathodic SWV methods showed good linearity in concentration ranges 4.81-23.3 μg mL-1, 4.53-29.8 μg mL-1, 1.96-28.6  μg mL-1, and 1.48-25.9 μg mL-1 for AZI, EES, CLA and ROX, respectively. The SW-AdSV methods resulted in the linear responses at lower concentration ranges as 1.0-2.46 μg mL-1, 0.69- 2.44 μg mL-1, 0.05-0.99 μg mL-1 and 0.10-0.99 μg mL-1, for AZI, EES, CLA and ROX, respectively. The RSD for all developed methods was not higher than 1.5% except the SWV method for AZI with 4.7%. The direct cathodic SWV method was successfully applied for the determination of EES in the pharmaceutical preparation Eritromicin®, while SW-AdSV was tested in the case of the spiked urine sample and for determination of ROX in pharmaceutical preparation Runac®. In all above cases, the standard addition method was used. The reliability and accuracy of the above procedures in the case of EES determination in model system and pharmaceutical preparation Eritromicin® were validated by comparing them with those obtained by means of HPLC-DAD measurements. After initial study of 3-dehydro-deoxycholic acid/3-dehydro-deoxycholate by glassy carbon electrode, where the absence of any reduction peak was observed in the Britton-Robinson buffer solutions between pH 5.0 and 11.8 by direct cathodic SWV, a bismuth-film was electrodeposited ex situ on the same glassy carbon electrode surface (BiF-GCE) from the usually used plating solution (0.02 mol L-1 Bi(NO3)3, 1.0 mol L-1 HCl and 0.5 mol L-1 KBr) and such prepared film-electrode was applied for the characterization and determination of the the target analyte in alkaline media. The reduction signal of analytical importance was observed only by BiF-GCE in Britton-Robinson buffer solutions with pH values between 9.5 and 11.8 in adsorptive stripping square-wave voltammetry working regime, while in the case of the direct cathodic SWV experimental protocol only a very poor reduction peak was obtained. The optimized experimental conditions for the 3-dehydro-deoxycholate determination consist of the optimized electrode conditioning including the electrochemical cycling of the ex situ prepared BiF-GCE potentials in the potential span between -1.0 and -2.0 V vs. SCE (nearly 15 times) in the Britton-Robinson supporting electrolyte pH 11.8 till the stabilization of the baseline current, and the application of two key parameters of the adsorptive square-wave voltammetric protocol: the accumulation time as 30 s and accumulation potential as -1.0 V vs. SCE. Because of the relative asymmetry of the obtained reduction signals of the target analyte with peak Ep at -1.35 V vs. SCE, which is still present in the case of the SW-AdSV, the quantification of the target analyte was based on the linear correlation between peak area of the reduction signal and its appropriate concentrations, and reached limit of detection is 1.43 μg mL-1 and with two linear ranges of calibration curve from 4,76 μg mL-1 to 13.0 μg mL-1 and from 13,0 μg mL-1 to 23,1 μg mL-1 for the development of analytical method. The RSD of the method  was 3.22%. Additional experiments were performed applying GCE with rectangular form (area 35.32 cm2) modified with ex situ prepared bismuth-film for the electrolysis of the target analyte which was performed at the potential -1.55 V (nearly the peak maxima of the target analyte) vs. SCE. The solution of interest was sampled at the beginning of the experiment, after 2.5 h and after 4.5 h of treatment. Such samples were analysed by simply water suppressing 1H NMR measurements in the buffered solution at pH 11.8. It can be assumed that during electrolysis of 3-dehydrodeoxycholate the reduction of the keto group present in the structure of the target analyte can be occurred. Driven by earlier literature data about the fact that some of the target macrolide antibiotics as e.g. azithromycin showed oxidation behavior at a carbon paste and gold working electrodes detailed characterization and determination of four target macrolide antibiotics were performed on classical carbon paste electrode (CPE) constituted only from graphite powder and paraffin oil with optimized direct anodic SWV methods. In the cases of EES and AZI differential pulse voltammetric (DPV) methods were tested for the same purpose as well. The key parameter in the case of the development of the analytical voltammetric methods is the selection of the pH value of the supporting electrolyte where the shape/simmetry and intensity of the oxidation peak were the criteria. As the appropriate pH value for determination of EES by SWV method the pH 8.0 was selected with Ep at 0.83 V vs. SCE while in the case of the DPV method the pH 12.0 with Ep at 0.55 V vs. SCE was the most suitable for analytical  purpose. As for AZI determination, in the case of both SWV and DPV methods the pH 7.0 was the most appropriate supporting electrolyte with the Ep of analytical signal at 0.85 V and 0.80 V vs. SCE, respectively, while in the case of CLA and ROX which were investigated only with SWV method for the analytical purposes the pH 12.0 was the most suitable with Ep at 0.65 V and at 0.63 V vs. SCE. The obtained detection limits applying the bare CPE and the direct anodic SWV are mainly  in submicrogram concentration range as 0.17 μg mL-1; 0.32 μg mL-1 and 0.30 μg mL-1 for EES, AZI, and ROX and in the low microgram concentration range as 1.43 μg mL-1 for the CLA, respectively. The developed method succesfully tested for the determination of ROX in the commercial formulation, Runac® tablet. In the case of the optimized DPV methods the obtained detection limits for EES and AZI are in the low microgram concentration range 1.03 μg mL-1 and 1.53 μg mL-1, respectively. For the improvement of the sensitivity for AZI the DPV method was tested in combination with a  CPE working electrode surface modified with gold nanoparticles with diameter of 10 nm (Au-CPE) and reached the limit of detection was 0.95 μg mL-1 at Ep of 0.80 V vs. SCE. The RSD of the method in the case of the Au-CPE is 3.5% while in the case of the native CPE 6.0%. The linearity of the Au-CPE based analytical method is twice wider then it is case with the bare CPE applying protocol. Based on the obtained results it can be conclude that the appropriate combination of the optimized voltammetric pulse techniques and the environmentally friendly and easy to use working electrodes as Hg(Ag)FE, BiF-GCE and CPE together with Au-CPE resulted in the development of reliable analytical method either in the oxidation or reduction studies, often allowing trace level determination of pharmacological importance target analytes in simpler and in some case complexes systems.en
dc.languagesr (latin script)
dc.publisherУниверзитет у Новом Саду, Природно-математички факултетsr
dc.rightsAttribution-NonCommercial-NoDerivs
dc.sourceУниверзитет у Новом Садуsr
dc.subjectAntibiotici, doksorubicin, eritromicin-etilsukcinat, azitromicin, klaritromicin, roksitromicin, žučne kiseline, 3-dehidro-deoksiholna kiselina, obnovljiva srebro-amalgam film elektroda, elektroda od staklastog ugljenika modifikovana bizmut-filmom, elektroda od ugljenične paste, voltametrija sa pravougaonim talasima, adsorptivna inverzna voltametrija sa pravougaonim talasima, diferencijalno pulsna voltametrija, realni uzorci, određivanjesr
dc.subjectAntibiotics, doxorubicin, erythromycin ethylsuccinate, azithromycin, clarithromycin, roxithromycin, bile acids, 3-dehydro-deoxicholic acid, renewable silver-amalgam film electrode, glassy carbon electrode modified with bismuth-film,carbon paste electrode, square wave voltammetry, adsorptive striping square wave voltammetry, defferential pulse voltammetry, real samples, determinationen
dc.titleVoltametrijske metode na bazi jednostavnih i savremenih elektroda/senzora za određivanje odabranih analita od farmakološkog značajasr
dc.title.alternativeVoltammetric methods based on simple and contemporary electrodes/sensors for the determination of selected analytes of pharmacological significanceen
dc.typeDoktorska disertacijasr


Документи за докторску дисертацију

Thumbnail
Thumbnail

Ова дисертација се појављује у следећим колекцијама

Приказ основних података о дисертацији